1700 vaten met kernafval (en wat zoutzuur)

De kop boven dit artikel slaat op de 'pluggenloods'. Een betonnen bunker op het terrein van de kernreactor in Petten.

In de bunker liggen 1700 vaten met kernafval. De helft van de vaten bevat hoog radioactief afval. Een onbekend aantal (maximaal 100) bevat ook zoutzuur.

Een onafhankelijke onderzoekscommissie spreekt eind 2013 nog van 'een potentieel gevaarlijke situatie'.

Het bedrijf dat de vaten uit de bunker moet verwijderen is de Nuclear Research and consultancy Group (NRG).

Het radioactieve afval heeft binnen NRG geleid tot 'interne ruzies' en 'onwerkbare' situaties. Het is, zegt het bedrijf, een 'met emoties beladen onderwerp'. (zie pagina 180 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Het ministerie van Economische Zaken heeft al tientallen miljoenen euro's uitgegeven om de vaten op te laten ruimen. Maar heeft niet gecontroleerd wat er met het geld is gebeurd.

Dat blijkt uit stukken die Brandpunt Reporter in handen kreeg na een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur.

Wat is er gebeurd?

De 1700 vaten bevatten zogenoemd 'historisch afval'. Kernafval dat sinds de start van de kernreactor in 1961 is ontstaan. De vaten zijn het eigendom van twee bedrijven: Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) en dochteronderneming NRG.

De twee zijn wettelijk verplicht om het radioactief afval 'zo spoedig mogelijk' te verwijderen. Daar kwam tot nu toe weinig van terecht.

Het Radioactief Afval Project (RAP) dat ervoor moet zorgen dat het afval wordt opgeruimd en elders wordt opgeslagen begon veertien jaar geleden. Oktober 2013 werd het eerste vat uit de loods verwijderd. Het project zal nog jaren duren. Een belangrijke oorzaak voor het trage verloop zijn ECN en NRG zelf.

Drie experts voeren in juli 2012 een zgn. 'audit' uit van de schoonmaak van de pluggenloods.

Hun oordeel:

"Een van de redenen waarom de afvoer van het historisch radioactief afval [...] jaren achterloopt op de plannen die hiervoor tien jaar geleden werden geformuleerd, is het "twee kapiteins op een schip" probleem. Het historisch radioactief afval is (hoofdzakelijk) eigendom van ECN. ECN beschikt ook over het geld dat ingezet moet worden om het afval af te voeren naar COVRA (Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval - de bestemming van het afval uit Petten, redactie). De technische kennis en expertise om dit probleem aan te pakken zit bij NRG." (zie pagina 180 in document 12/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

De auditcommissie stelt vast dat ECN en NRG regelmatig langs elkaar heen werken en dat de bedrijven de betrokken ministeries soms van verschillende informatie voorzien. Uit de documenten die Brandpunt Reporter in handen kreeg, blijkt dat eind 2010 voor het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) de maat vol is.

Op 13 oktober van dat jaar schrijft de directeur Risicobeleid van het ministerie een brief aan de directie van NRG.

"Er bestaan bij mij grote zorgen over de voortgang van het Historical Waste Project. [...] Het project is inmiddels meer dan 10 jaar geleden gestart, waarvoor toentertijd geld van de overheid beschikbaar is gesteld, maar het project bevindt nog steeds zich in een planningsfase." (zie pagina 47 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Tien jaar praten en plannen - maar geen actie. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft er genoeg van. Het ministerie stelt een deadline waarbinnen de vaten moeten zijn opgeruimd. Die datum, die dan nog moet worden bepaald, wordt onderdeel van de Kernenergiewetvergunning van NRG. Als de vaten niet op tijd weg zijn, is het bedrijf in overtreding en riskeert het een juridische procedure.

Ook de Raad van Toezicht van ECN blijkt er genoeg van te hebben. In de Raad zitten zwaargewichten uit het bedrijfsleven als Aad Veenman (oud president-directeur NS) en Margot Scheltema (oud CFO Shell Nederland). Voorzitter is oud-premier Ruud Lubbers. Op 14 juni 2011 komen Lubbers en zijn collega's bijeen op het kantoor van ECN aan de Radarweg in Amsterdam. Op de agenda: het Radioactief Afval Project (RAP), de officiële naam voor het 'historisch afval'.

De namen van de sprekers zijn door het ministerie van Economische Zaken uit de notulen (zie pagina 180 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN)) van de vergadering verwijderd. Hun uitspraken zijn daarentegen duidelijk:

"Al met al blijft alles erg wazig en is ... het met ... eens dat de tijd van studeren en afwegen zo langzamerhand aan een eind is gekomen." (zie pagina 180 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

"... vindt het ongelofelijk dat de governance van het project zo onduidelijk is en zoveel te wensen over laat." (zie pagina 180 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

".. constateert dat het RA-afval nu al jarenlang een zeurprobleem is waarin onvoldoende tot geen vooruitgang wordt geboekt. Keer op keer blijkt dat het project slecht gemanaged. [...] Het afbreuk risico is enorm groot wanneer de media hier aandacht aan gaan besteden. Het wordt tijd dat dit nu de prioriteit krijgt die het verdient, de directie duidelijk verantwoordelijkheid neemt en heel snel resultaten worden geboekt." (zie pagina 180 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

En, vraagt één toezichthouder zich af:

"Is NRG wel in staat het zelf te doen?" (zie pagina 180 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

De schoonmaak van de pluggenloods blijkt een complexe logistieke operatie. Het afval in de vaten is ongesorteerd opgeslagen. Hoog- , midden- en laag radioactief afval zijn samen verpakt. Voordat het afval op transport gaat naar de eindopslag in Zeeland (de COVRA - Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval) moet het worden gesorteerd, gescheiden en opnieuw worden verpakt.

Om dat te doen is speciale technische apparatuur ontwikkeld en zijn bestaande voorzieningen op het terrein van Petten aangepast. De operatie heeft, zo blijkt uit de notulen van de Raad van Toezicht, binnen NRG tot conflicten geleid. Er wordt gesproken van 'een onwerkbare situatie'. (zie pagina 194 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Ook is er 'veel frictie' tussen de betrokken bedrijfsonderdelen. Het historisch afval is binnen NRG 'een taai probleem dat binnen de organisatie met veel emoties beladen is.' (zie pagina 180 in document 15/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Op 16 november 2011 schrijft toenmalig minister van Economische Zaken Maxime Verhagen (CDA) een brief aan de voorzitter van de Raad van Toezicht van ECN, Ruud Lubbers. Verhagen kapittelt de laksheid van NRG, en wijst Lubbers op de rol van het moederbedrijf, ECN.

"Er is nog steeds geen duidelijk plan met goed onderbouwde begroting voor het opruimen van het historisch afval. Ook dit onderdeel is de verantwoordelijkheid van ECN." (zie pagina 71 in document 11/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Twee weken later gaat NRG door het stof. Uit een brief aan Economische Zaken:

"Wij moeten erkennen dat de planning en organisatie van de projecten ten aanzien van de afvoer van afval tot nu toe niet naar tevredenheid was geregeld." (zie pagina 62 in document 12/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

En dus probeert het bedrijf het op 12 januari 2012 nog een keer. NRG presenteert Economische Zaken zijn plannen voor het verwijderen van het historisch afval. Minister Verhagen houdt de druk op de ketel.

Op 17 januari 2012 schrijft hij een brief aan de directie van NRG.

"Voor dit kabinet staat de veiligheid van kernenergie en (andere) nucleaire installaties voorop. Omdat de veiligheid op geen enkele manier in het geding mag komen, is de huidige situatie onacceptabel en is de toekomst van Petten alleen gewaarborgd als er op zo kort mogelijke termijn concrete verbeteringen worden gerealiseerd."

Verhagen benadrukt dat NRG al jaren plannen maakt om het historisch afval te verwijderen maar dat die 'nog steeds niet tot een daadwerkelijke oplossing hebben geleid'. De minister zal er alles aan doen om het afvalprobleem op te lossen. Desnoods, zo dreigt hij in een brief van 16 januari 2012, wordt NRG strafrechtelijk aangepakt:

"Ik heb inmiddels de Inspecteur-generaal Leefomgeving en Transport gevraagd erop toe te zien, dat de planningen gehaald worden en ik heb haar gevraagd mij te informeren welke handhavingsmiddelen (zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk) worden ingezet. Indien de planning niet wordt gehaald, de voorschriften uit de bijlage niet worden nageleefd, en NRG verwijtbaar heeft gehandeld." (zie pagina 68 in document 12/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Om NRG verder onder druk te zetten wordt 'n harde einddatum onderdeel van de vergunning om radioactieve afvalstoffen af te voeren. NRG moet vòòr 31 december 2017 het afval van het terrein hebben verwijderd, anders overtreedt het zijn vergunning.

Maart 2012.

Slecht nieuws uit Petten. Het verwijderen van de 1700 vaten uit de 'pluggenloods', meldt NRG, zal een stuk duurder worden dan gedacht.

".. gebleken is dat de kosten die met de uitvoering van dit plan zijn gemoeid ongeveer 25 miljoen euro hoger zijn dan oorspronkelijk voorzien." (zie pagina 1 in document 11/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Het is geld dat ECN, de eigenaar van het afval, niet heeft. Het bedrijf vraagt de overheid om hulp. Dat is niet voor het eerst.

Uit een intern overzicht (zie pagina 4 in document 7/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN)) van EZ blijkt dat het ministerie tussen 1995 en 2006 39,8 miljoen euro heeft gegeven aan ECN voor het verwijderen van radioactief afval. Hoe het precies is besteed weten ze bij EZ niet, zo blijkt uit een interne nota van Economische Zaken:

"Achteraf zijn veel vragen te stellen over de opbouw van de voorziening, de onttrekkingen die zijn gedaan, de wijze waarop de problematiek is gemanaged etc. Tegelijkertijd moet ook worden vastgesteld dat er nooit gedegen monitoring van en sturing op de financiën van ECN t.a.v. het radioactief afval heeft plaatsgevonden. Wat dat betreft moet bij het inschakelen van de Auditdienst ook rekening worden gehouden met kritische noten in de richting van EL&I." (zie pagina 4 in document 7/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Het ministerie heeft, naar eigen zeggen, niet of nauwelijks gecontroleerd hoe ECN veertig miljoen euro aan belastinggeld heeft besteed. Aanwijzingen voor strafbaar gedrag zijn er niet - schrijven de ambtenaren. Maar efficiënt is het geld in hun ogen kennelijk niet besteed.

"Er lijkt geen sprake te zijn van onrechtmatigheden bij de onttrekkingen die zijn gedaan uit de voorziening. Wel zijn (achteraf) forse kanttekeningen te plaatsen bij de doelmatigheid van een aantal substantiële onttrekkingen." (zie pagina 4 in document 7/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Met name de pluggenloods, de betonnen bunker met 1700 vaten afval, blijkt een Bermudadriehoek voor belastinggeld:

"Opvallend in dit overzicht zijn de hoge kosten (weggelakt) die zijn gemaakt voor allerlei projecten [...] om het afval uit de pluggenloods op te ruimen, terwijl deze projecten uiteindelijk geen doorgang hebben gevonden en er nog niets is opgeruimd. In dat verband vallen ook de hoge saneringskosten voor de pluggenloods op. De vraag is of deze kosten niet (veel) lager hadden kunnen zijn als eerder en voortvarender was begonnen met het opruimen van het afval in de pluggenloods." (zie pagina 4 in document 7/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

En nu vraagt ECN dus opnieuw om geld. Vijfentwintig miljoen euro om precies te zijn. De vraag is: waarom stopt de overheid al jarenlang zoveel geld in 'Petten'?

Het antwoord: wanneer ECN / NRG failliet gaat zijn de gevolgen niet te overzien.

In een nota (zie pagina 1 in document 13/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN)) aan hun minister zetten de ambtenaren van Economische Zaken nog 's op een rijtje wat er gebeurd wanneer Maxime Verhagen besluit de gevraagde 25 miljoen euro NIET te geven:

  1. ... (door EZ onleesbaar gemaakt, redactie)
  2. Een faillissement van ECN/ NRG kan een nadelig effect hebben op Pallas (een geplande nieuwe kernreactor in Petten, redactie) 'vanwege verlies van marktaandeel door sluiting van de HFR en door verlies aan kennis en kunde bij NRG.
  3. Verlies van werkgelegenheid (750 FTE vast contract) "E.e.a. is wel mede afhankelijk van een gehele of gedeeltelijke doorstart na faillissement."
  4. "ECN is een grote speler binnen Topsector Energie. Als ECN omvalt zal dit ook consequenties hebben voor de Topsector Energie in het algemeen en de getekende innovatiecontracten in het bijzonder."
  5. "Het probleem van de kosten en het opruimen van het radioactief afval in Petten is hiermee nog steeds niet opgelost".

Wanneer ECN / NRG over de kop gaat, moet de Staat der Nederlanden zelf al het radioactieve afval in Petten opruimen.

"De kosten hiervan worden geraamd op circa 100 miljoen, waarvan dan circa 73 miljoen voor rekening van de Staat zou komen (...)." (zie pagina 1 in document 11/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Voordat Verhagen nog eens 25 miljoen euro geeft aan ECN, laat hij de plannen voor het opruimen van het historisch afval tegen het licht houden. In de zomer van 2012 laat minister Verhagen 'een team van drie personen' een 'review' doen. Economische Zaken lijkt te hebben geleerd van eerdere leningen aan ECN.

"In het kader van de toegezegde 25 miljoen euro voor het opruimen van het radioactief afval hebben we aan ECN/NRG gevraagd een onafhankelijke review te laten doen naar de technische haalbaarheid van het project. Dit om te voorkomen dat ECN/NRG geld gaat uitgeven aan iets wat uiteindelijk geen oplossing blijkt." (zie pagina 180 in document 12/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Op 31 juli brengt de auditcommissie verslag uit. De plannen van NRG acht ze technisch haalbaar, al ziet de commissie ook beren op de weg: "Het reviewteam noemt als aanvullende onzekerheden onder meer verdere uitloop van het project, afvoer van meer vaten hoog radioactief afval dan nu voorzien en tegenvallers bij de Europese aanbesteding van de ompakinstallaties." (zie pagina 75 in document 6/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Op 24 september 2012 krijgt NRG de deadline te horen. Het historisch afval dient vòòr 31 december 2017 weg te zijn uit de bunker.

De datum is toegevoegd aan de Kernenergiewetvergunning van NRG om het bedrijf te dwingen het historisch afval zo snel mogelijk op te ruimen.

NRG dient, bovendien, voor 1 oktober met een Plan van aanpak te komen voor het afval in de pluggenloods. In november 2012 treedt het kabinet Rutte II aan. Minister van Economische Zaken wordt Henk Kamp (VVD). Het nieuwe kabinet neemt, op voorspraak van Kamp, definitief de beslissing om 25 miljoen euro te geven aan ECN.

Het geld wordt verstrekt op een manier die "zoveel mogelijk faillissementsbestendig is; waarbij vaststaat dat het geld niet aan andere zaken dan het ruimen van het historisch afval kan worden besteed; "ECN kan alleen maar beschikken over deze middelen met een voorafgaande schriftelijke toestemming van EZ."

NRG moet bovendien maandelijks rapporteren over de voortgang van het project. Economische Zaken lijkt er op papier alles aan te doen om het afvalproject onder controle te krijgen.

De praktijk blijkt weerbarstig. Een intern memo van Economische Zaken / EZ, uit januari 2013 is kritisch over de handelwijze van NRG. De maandrapportages van het bedrijf aan EZ zijn vaak te laat, en daarmee is NRG formeel 'in overtreding van haar vergunning'. (zie pagina 25 in document 7/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

In die rapportages betwijfelt NRG of het afval zal zijn opgeruimd voor 31 december 2017. Iets waar het bedrijf toe verplicht is op grond van haar vergunning. Het memo:

"Het is de vraag of NRG zich voldoende beseft wat de consequenties zijn van het niet realiseren van de planning." (zie pagina 25 in document 7/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

In de loop van 2013 maakt het project steeds meer vorderingen. Maar nieuwe problemen blijven de kop opsteken. Sommige afvalvaten uit de 'pluggenloods' moeten eerst in beton worden gegoten voordat ze definitief worden opgeslagen bij COVRA, in Vlissingen.

Dit zogenoemde 'cementeren' gebeurt in België bij het bedrijf BelgoProcess. De Belgen willen niet met het afval blijven zitten wanneer ECN failliet gaat. Om Nederland te prikkelen het afval terug te nemen eist BelgoProcess op 2 juli 2013 een zgn. 'Terugnamebankgarantie'. In totaal gaat het om 32,4 miljoen euro. Het is geld dat ECN niet heeft. Het bedrijf, zo lezen we in e-mails van ambtenaren, klopt aan bij Economische Zaken.

"Jullie raden het al: ECN is niet in staat om een dergelijke garantie voor elkaar te krijgen, en vraagt daarom EZ om hulp." (zie pagina 9 en 11 in document 2/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

De ambtenaren spreken hun verbazing uit over de nieuwe ontwikkeling.

"Ik zie ook niet waarom dit ons probleem moet zijn [...], ik snap ook niet waarom dit vorig jaar niet voorzien is."

BelgoProcess laat Brandpunt Reporter weten 'standaard' om een garantie te vragen.

Volgens BelgoProcess hoeft de garantie pas te worden gegeven "net voor het afval naar België vertrekt voor verwerking. Dit zal niet voor eind 2016 gebeuren".

Het bedrag waar ECN garant voor staat, ligt overigens een stuk lager dan 32,4 miljoen, aldus de woordvoerder van BelgoProcess:

"De garantie is overeen gekomen voor het maximum volume afval dat zich op enig moment tijdens de uitvoering van het contract in België zal bevinden. De hoogte van de bankgarantie zal afhangen van de batchgrootte waarin het afval wordt afgevoerd. "

Ondanks alle tegenvallers is het op 11 oktober 2013 dan eindelijk zover. Het eerste vaatje met radioactief afval wordt uit de pluggenloods gehaald. Het vat wordt geleegd, het afval gesorteerd, en daarna opnieuw verpakt. Daarna gaat het, in afwachting van transport naar de COVRA, tijdelijk weer terug in de pluggenloods.

Maar, op hetzelfde moment dat NRG met de schoonmaak begint, laat moederbedrijf ECN drie 'onafhankelijke experts' opnieuw een audit doen van het Radioactief Afval Project (RAP). Hun eerste bevindingen liggen twee weken later op het bureau van Henk Kamp. Het auditteam, leest de minister, heeft twijfels over de haalbaarheid van het RAP:

'gezien de reeds opgelopen vertraging en de onzekerheden bestaat de kans dat de uitvoering van het project een jaar langer zal duren dan gepland (dus tot eind 2018).' (zie pagina 113 in document 12/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Een jaar vertraging dus. Zijn ambtenaren stellen Kamp voor om desondanks vast te houden aan 31 december 2017 als deadline.

"Het risico op vertraging is al tijdens een eerdere review in 2012 gesignaleerd, destijds is bewust overwogen om druk op NRG te houden door de deadline in de vergunning niet op voorhand aan te passen." (zie pagina 4 in document 12/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Een week na dit advies, het is 20 november 2013, komt NRG langs bij Economische Zaken voor een "informatieoverleg". De onderneming heeft, alweer, slecht nieuws. COVRA, de afnemer van het historisch afval, stelt nieuwe eisen aan de manier waarop NRG het afval aanbiedt. "Dit zal heel veel extra onderzoek en berekening vergen van NRG." (zie pagina 82 in document 6/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Wat dat 'heel veel extra onderzoek' betekent voor de duur van het project en voor de kosten wordt uit de notulen niet duidelijk.

En er zijn meer tegenvallers.

Het is 26 november 2013 als de drie experts hun bevindingen presenteren. De toon is somber. Het oordeel over NRG hard. NRG moet vòòr 2018 de pluggenloods hebben geleegd. Dat gaat, schrijft de auditcommissie, niet gebeuren.

Het is 'uiterst waarschijnlijk' dat de duur van het RAP 'met tenminste een jaar wordt overschreden'. (zie pagina 23 in document 2/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

De vertraging is slecht nieuws voor Economische Zaken. Het departement spoort NRG voortdurend aan haast te maken. Dat is niet zonder risico's, waarschuwt de auditcommissie. Die maakt zich 'zorgen over de tijdsdruk waarbinnen NRG/RAP moet werken'.

Deze druk kan 'een risicofactor worden'. Kwaliteit en veiligheid zijn belangrijker dan het snel wegwerken van het afval, zo 'wil de commissie benadrukken'. In een andere versie van het rapport lezen we dat: ".. er signalen zijn dat medewerkers een zodanige druk voelen [...] dat hierdoor fouten kunnen ontstaan die belemmerend kunnen werken voor een juiste en veilige voortgang van het RAP. Ook van de zijde van EZ-NIV (Economische Zaken - Nucleaire Installaties en Veiligheid, redactie) is hierover tijdens de audit een zorg geuit." (zie pagina 23 in document 2/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Het afvalproject zal niet alleen langer duren dan gedacht - het wordt ook een stuk duurder. In 2012 leidde een audit van het RAP er al toe dat EZ 25 miljoen extra leende aan ECN. Daar komt, zo stelt deze auditcommissie, een nieuwe kostenpost bij. In de pluggenloods liggen naar schatting enkele 'honderden' vaten met zgn. alfa-houdend materiaal. De alfastraling van deze vaten is gemakkelijk tegen te houden. Een velletje papier volstaat. Alfastraling is echter ook kankerverwekkend en de verwerking ervan als afval is relatief duur. Een voorbeeld is plutonium.

De vaten met alfastraling zijn een probleem omdat de Hot Cell Laboratories (HCL) niet geschikt zijn. De HCL is de plek waar de vaten uit de pluggenloods worden geleegd en het afval wordt gesorteerd, voordat het op transport gaat. NRG weet dit al jaren.

Maar het bedrijf doet veel te weinig om een oplossing te vinden - vinden de experts:

"Drie jaar nadat het probleem van de alpha-vaten ook door externen , 2010; , 2011) werd gesignaleerd, (heeft) NRG nog steeds geen oplossing heeft gevonden voor dit vraagstuk. Ook valt op dat NRG niet naarstig naar een oplossing heeft gezocht nadat in mei 2013 opnieuw werd vastgesteld dat de A/B cel (onderdeel van de HCL, redactie), na de vastgestelde aanpassing van de cellen ten behoeve van het RAP, niet verantwoord inzetbaar is voor de verwerking van dit afval. Dit suggereert een gebrek aan urgentie, en wellicht ook een tekort aan commitment, voor wat betreft het oplossen van het historisch radioactief afvalprobleem." (zie pagina 23 in document 2/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Al in december 2010 wordt de vraag gesteld 'how to deal with possible alpha-containing waste'. Drie jaar later is er nog steeds geen sprake van een concreet antwoord, aldus de auditcommissie. De geloofwaardigheid van ECN / NRG kan hierdoor 'ter discussie komen te staan'. (zie pagina 23 in document 2/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Om hoeveel vaten het gaat is onduidelijk. De boekhouding van de pluggenloods blijkt volkomen onbetrouwbaar. 'In de loop van de audit is gebleken dat ook de samenstelling van de vatenpopulatie nog niet vaststaat, gezien het steeds oplopende aantal vaatjes met of verdacht van "alfastraling". (zie pagina 23 in document 2/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

"Inmiddels beloopt dit aantal bijna ... (weggelakt) van het totaal aantal vaten en dient hiervoor een aparte oplossing te worden gevonden, die noch technisch, noch financieel in beeld is." (zie pagina 23 in document 2/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Hoeveel het allemaal gaat kosten om de alfavaten weg te krijgen uit de bunker is onduidelijk. Uit de notulen van een overleg tussen EZ en NRG, op 20 november 2013: "De oplossing, qua tijd en budget, is nog niet meegenomen in de raming en de planning". Er is wel een schatting, maar het bedrag is onleesbaar gemaakt.

Het lijkt zeker dat het om miljoenen gaat. Eind 2014, zo luidt nu het plan, zal duidelijk worden hoeveel de verwijdering van de alfavaten gaat kosten. En hoe lang dat zal duren.

Ook de rest van het auditrapport laat zich lezen als een brevet van onvermogen voor NRG. De onderneming, zo oordeelt de commissie, is traag en slordig als het gaat om het regelen van de benodigde vergunningen. NRG en COVRA overleggen te weinig. 'Dit moet veranderen.'

De certificering van de containers waarin het afval wordt vervoerd naar België dreigt een probleem te worden. Ook BelgoExpress, zo lijkt het (want weggelakt, redactie) zou volgens COVRA de karakterisering van het afval door NRG als 'onvoldoende' typeren.

Er is één troost voor NRG. Ook de experts erkennen dat het Radioactief Afval Project één groot experiment is. "Omdat het project in feite een nieuwe onbeproefde methode behelst om een potentieel gevaarlijke, historische gegroeide situatie op te lossen is het moeilijk om vooraf van de gekozen oplossingen vast te stellen hoe effectief ze zullen zijn [...]" (zie pagina 23 in document 2/19 van Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN))

Het auditrapport waaruit we hierboven citeren dateert van november 2013.

Inmiddels is de schoonmaak van de pluggenloods begonnen en zijn de eerste vaten geleegd. De voorlopige eindbestemming, de COVRA, is voorlopig nog niet in zicht. De containers waarin het afval wordt vervoerd moeten nog worden gemaakt, de vergunningen voor het transport nog worden verleend. De eerste transporten vinden daarom niet plaats vòòr 2016.

Volgens Petra van Saaze, bij NRG verantwoordelijk voor het historisch afval, behoren de meeste problemen inmiddels tot het verleden. "Het project nu, is een ander project dan het was." De schoonmaak van de pluggenloods moet klaar zijn voor 31 december 2017. Die datum gaat NRG niet halen, zegt Van Saaze. Ze bevestigt de inschatting van de auditcommissie uit November 2013: "Het gaat tenminste een jaar langer duren." Hoeveel meer het project daardoor gaat kosten wil Van Saaze niet kwijt. "Er is een schatting van, en die wordt in het nieuwe plan van aanpak gemeld. Bedragen mogen we niet noemen."

Bekijk de bron: Vragen en antwoorden van Economische zaken