Fundament mogelijk jarenlang overbelast

De vloer van een gebouw van nucleair bedrijf NRG (Nuclear Research and consultancy Group) is mogelijk jarenlang overbelast geweest. Het gaat om de fundering van de zogenoemde Hot Cell Laboratories (HCL). NRG, de onderneming die de kernreactor in Petten exploiteert, wist ervan en liet het op zijn beloop. Dat blijkt uit stukken die Brandpunt Reporter in handen kreeg na een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur.

De 'Hot Cells' zijn een vitaal bedrijfsonderdeel van NRG. Ze spelen een belangrijke rol bij de productie van medische isotopen. De HCL is ook de plek waar de honderden vaten met radioactief afval uit de zgn. 'pluggenloods' worden gesorteerd. Die loods is een betonnen bunker met 1700 vaten kernafval. Dat afval wordt in de HCL opnieuw gesorteerd en opnieuw verpakt voor transport naar de eindopslag.

Uit de vrij gegeven stukken blijkt dat de fundering van de HCL jarenlang tot het maximum belast is. En mogelijk, zo oordelen experts (zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland), tot daarboven.

Een eerste aanwijzing dat de vloer van de HCL een zwakke schakel vormt, vinden we in een milieu effect rapportage (MER) uit augustus 2007. NRG maakt dat jaar plannen om het zogenoemde historisch afval van het terrein te verwijderen. Het ligt al opgeslagen in de pluggenloods. Het afval moet speciaal voor transport worden verpakt zodat het kan worden afgevoerd. NRG wil het klaar maken voor transport in een gebouw -de HAVA VU- dat speciaal voor dat doel moet worden neergezet.

In de milieu effect rapportage lezen we dat NRG de HAVA VU onder meer wil bouwen omdat de vloer van de Hot Cells (zie pagina 341 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland) daarvoor te zwak is.

Het kernafval moet namelijk geladen worden in speciale, zware transportcontainers. Citaat:

"Het aanpassen van de huidige betoncellen van de HCL om deze containers te beladen is niet mogelijk. Omdat de fundering van de huidige betoncellen hier niet op berekend is. Tevens zal het extra gewicht van deze zware containers eveneens overbelasting van de fundering veroorzaken." (zie pagina 341 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

In augustus 2007 is de fundering van de Hot Cells, volgens NRG, dus te zwak om daar het historisch afval te prepareren voor transport. Maar de HAVA VU blijkt te duur. Het plan wordt afgeblazen en NRG moet op zoek naar een andere, goedkopere locatie. Het bedrijf kiest alsnog voor.. de Hot Cells.

In maart 2011 vraagt de Raad van Toezicht van ECN aan professor Wim Turkenburg een audit te doen van het Radioactief Afval Project (RAP) - het project om het 'historisch afval' op te ruimen. Turkenburg is hoogleraar natuurwetenschap en samenleving aan de Universiteit Utrecht en was jarenlang lid van de raad van toezicht van ECN.

Uit het rapport dat Turkenburg schrijft, blijkt dat de vloer van de HCL nog steeds een probleem is.

Turkenburg: "Als zeer groot knelpunt geldt, volgens ... (naam verwijderd, redactie), dat de draagkracht van de vloeren/funderingen in de HCL onvoldoende is om grote gewichten aan te kunnen. In het concept wordt het afval in de HCL, na scheiding, verpakt in ... transportcontainers. Het gewicht van deze containers kan oplopen tot 10 ton indien gebruik wordt gemaakt van containers. Naar het oordeel van ... zou dit tot onacceptabele risico's voor de bedrijfsvoering van de HCL, en daarmee voor heel NRG kunnen leiden. Onderzoek dat door externe bureaus is uitgevoerd, lijken de gebrekkige draagkracht van de fundering te bevestigen." (zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

De plannen van NRG dreigen opnieuw stuk te lopen op de fundering van de HCL. Maar Turkenburg ontdekt nog iets. De professor noteert dat de fundering van de HCL mogelijk nu al wordt overbelast. Door de bestaande bedrijfsvoering van NRG.

"Diverse onderzoekers geven aan dat de funderingspalen in de huidige situatie al aan hun maximale belastbaarheid zitten en mogelijk zelfs daarboven." (zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

"Het moge duidelijk zijn dat dit vraagstuk met hoge urgentie moet worden bekeken en verregaande consequenties voor het HWP (Historical Waste Project, redactie), maar ook voor NRG als geheel kan hebben." (zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

Turkenburg is verbaasd dat NRG pas in maart 2011, ontdekt dat het fundament van de Hot Cells een probleem vormt.

"Merkwaardig is dat de ernst van dit probleem pas nu als 'show stopper' naar voren komt, terwijl door NRG al 1,5 jaar (sinds oktober 2009) naar de inschakeling van de HCL bij het verwerken van het historisch radioactief afval wordt gekeken en 1 jaar naar gebruik van Mosaik containers in de HCL." (zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

Turkenburg lijkt het nauwelijks te kunnen geloven. NRG onderzoekt anderhalf jaar lang een mogelijke rol van de Hot Cells. Maar ontdekt nu pas dat de fundering daarvoor te zwak is.

Wat de professor niet blijkt te weten is dat NRG het probleem al tenminste vier jaar kent. Sinds augustus 2007. (Wanneer diezelfde zwakke fundering juist een reden is voor de aanbesteding van een nieuw gebouw, de HAVA VU).

22 maart 2011

De Raad van Toezicht van ECN, het moederbedrijf van NRG, komt bijeen. ECN heeft een beslissing genomen. Een citaat uit de vergadernotulen:

"Er bestaat geen zekerheid dat een extra belasting ter plaatste van de AB cel niet tot verzakkingen zal leiden. Diverse onderzoeker (sic) .. geven aan dat de funderingspalen in de huidige situatie al aan hun maximale belastbaarheid zitten en mogelijk zelfs daarboven. [...] Naar aanleiding van de resultaten van de onderzoeken heeft ECN verklaard dat zij als gebouwbeheerder niet zal toestaan dat er toename van belastingen ter plaatse van de AB cel zal plaatsvinden." (zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

NRG krijgt van ECN een tik op de vingers. Ook komt er een onderzoek naar de fundering. Want ook volgens ECN is die mogelijk nu reeds overbelast.

Citaat: "Het verdient aanbeveling een aanvullende studie uit te voeren binnen de huidige HCL bedrijfsvoering naar de mogelijke gevolgen van degradatie van de functionaliteit van de vloer (oftewel: scheuren, redactie) in relatie met het waterbassin welke in de directe omgeving ligt van de AB cel. Gezien de grote invloed op het interne bedrijfsproces èn zelfs de hele bestralingsketen, is het belangrijk te onderzoeken of dat zelfs met de huidige bedrijfsvoering geen additionele maatregelen getroffen dienen te worden."(zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

NRG laat weten de vloer van de HCL te gaan onderzoeken. Iets wat, zo blijkt uit de stukken, daarvoor meerdere keren is gedaan:

"De vloerbelasting van het HCL zal zo spoedig mogelijk door experts worden onderzocht en een plan van aanpak zal worden opgesteld om het HCL op dat punt geschikt te houden voor de bedrijfsvoering. Tot de uitkomsten van dat onderzoek zal de belasting zoveel mogelijk worden beperkt." (zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

De uitkomsten van het onderzoek zitten niet tussen de stukken die zijn vrij gegeven.

Uit de notulen valt wel op te maken dat de rol van de HCL tot spanningen heeft geleid tussen NRG en 'de projectleider' "waardoor een onwerkbare situatie ontstond." (zie pagina 194 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

Hoe het ook zij - de problemen met de HCL lijken nu, anno 2014, te zijn opgelost.

In juli 2012 presenteert een commissie van experts een nieuwe review van het Radioactief Afval Project - onder het kopje 'sorteren in de HCL':

"29. Het sorteren van de inhoud van de afvalblikken vindt plaats in de hot-cells A en B van het HCL. Om dit mogelijk te maken zijn aanpassingen en toevoegingen aan de AB cel voorzien. Deze wijzigingen veroorzaken veranderingen in de belasting van het gebouw. Met behulp van het beschikbare eindige elementenmodel van het gebouw is vastgesteld dat er geen belasting ontstaan die buiten de toelaatbare grenzen vallen. De voorgestelde veranderingen van het gebouw en zullen technisch realiseerbaar zijn." (zie pagina 99 in 15/19 in Bijlagen Wob-verzoek activiteiten Energieonderzoek Centrum Nederland)

NRG denkt het lek boven te hebben. Met een bouwkundige ingreep moet het mogelijk zijn, het historisch afval te prepareren in de Hot Cells. De fundering zal daarbij, zegt het bedrijf, niet onverantwoord worden belast. In deze animatie die door NRG werd gemaakt, is te zien dat de HCL inmiddels wordt ingeschakeld bij het verwijderen van het radioactieve afval.

Brandpunt Reporter vroeg NRG om een reactie. Het bedrijf wilde aanvankelijk het afval niet verwerken in de HCL omdat het fundament te zwak is. Toen een alternatief te duur bleek, koos de onderneming alsnog voor de HCL. Petra van Saaze is bij NRG verantwoordelijk voor het 'historisch afval'. Volgens haar ging het in twee eerder genoemde projecten om twee verschillende plaatsen binnen de HCL. Van Saaze: "In de huidige oplossing worden de zware zeecontainers waarin het afval wordt getransporteerd, op een andere plek dan de HCL geladen. De HCL is voor de activiteiten die er nu plaats vinden berekend en veilig bevonden."